Monthly Archives: Φεβρουαρίου 2011

Ανατροπή τώρα!!! Πέρα από την κρίση: Για την επώδυνη γέννηση μίας νέας Ελλάδας


Πλήρης διάλυση του συστήματος ασφάλισης και υγειονομικής περίθαλψης. Καταβαράθρωση των μισθών στον Ιδιωτικό και Δημόσιο Τομέα. Διάλυση του κοινωνικού ιστού. Ξεπούλημα του εθνικού πλούτου. Πτώση της ποιότητας όλων των βαθμίδων της δημόσιας εκπαίδευσης. Εξαφάνιση της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας. Ταξική λειτουργία του φορολογικού συστήματος. Υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Θρασείς πολιτικοί, βαθύτατα διεφθαρμένοι, που ενοχοποιούν ολόκληρες κοινωνικές ομάδες χωρίς ίχνος αυτοκριτικής.  Αυτιστική λειτουργία του πολιτικού συστήματος, οικογενειοκρατική, ολιγαρχική και διεφθαρμένη κοινοβουλευτική «δημοκρατία». Συγκέντρωση της ιδιοκτησίας των Μ.Μ.Ε. σε ολιγαρχικά, οικονομικά συμφέροντα που εποφθαλμιούν κοινωνικές ιδιοκτησίες και δημόσιες υποδομές και ο κατήφορος δεν έχει τέρμα.

Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι και στην πιο κρίσιμη ιστορική καμπή μετά τη μεταπολίτευση. Ή θα θέσουμε ΤΩΡΑ τέρμα στον κατήφορο ή σε λίγο καιρό θα είναι πολύ αργά.

Η συνέχεια στο:

http://spartacusbund.blogspot.com/2011/02/blog-post_20.html

Πέρα από την πιπίλα του «Μονόδρομου»


Είθισται στα μαθήματα ή στα σεμινάρια της επικοινωνίας να λέγεται ότι δουλειά του «επικοινωνιολόγου» είναι η προσφορά βοήθειας σε ένα άτομο ή μία ομάδα προκειμένου αυτό   να εκφράσει σωστά τις απόψεις της. Στην πράξη αυτό που επιδιώκεται, και για αυτό για το οποίο πληρώνεται ο «επικοινωνιολόγος», είναι η μονοσήμαντη παρουσίαση των δεδομένων και η απόκρυψη των εναλλακτικών στις θέσεις ή τις προτάσεις που υποστήριξαν ή υποστηρίζουν οι πελάτες τους.

Ας κάνουμε λοιπόν μία προσπάθεια εξιλέωσης όσοι από εμάς ασχολούμαστε με τα φαινόμενα επιρροής προκειμένου να δούμε πίσω από το επικοινωνιακό επιφαινόμενο. Τι ποιο καλό παράδειγμα το παιχνίδι που γίνεται γύρω από το ΔΝΤ και το περίφημο Μνημόνιο;

1.     1. Το  Μνημόνιο είναι μονόδρομος

Όταν ακούτε με επιμονή τη λέξη μονόδρομος τότε είναι σίγουρο ότι αυτός που έκανε την επιλογή είχε τουλάχιστον δύο δυνατές επιλογές. Η πραγματικότητα είναι ότι στο δραματικό διάστημα μεταξύ της ανάληψης της εξουσίας από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. τον  Οκτώβριο και μέχρι τον Μάιο  η κυβέρνηση είχε εναλλακτικές  λύσεις που αν έγκαιρα τις κατανοούσε δε θα οδηγούσε τη χώρα στο Δ.Ν.Τ. και στην κηδεμονία της τρόικας. Κλασσική επικοινωνιακή επιλογή για να καλύψει λανθασμένες αποφάσεις.

2. 2. Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. παρέλαβε χαώδη κατάσταση.

Εδώ έχουμε μία κλασσική περίπτωση εστίασης στο μερικό. Πράγματι η κατάσταση που παρέλαβε το ΠΑ.ΣΟ.Κ. υπήρξε δραματική. Η διακυβέρνηση της χώρας από τη Ν.Δ. άφησε σοβαρά τραύματα στο σώμα της Ελλάδας. Ωστόσο η κατάσταση ήτανε διαχειρίσιμη. Αυτός ο ισχυρισμός συσχετίζεται με το παρακάτω εστιασμένο στο μερικό.

3. 3. Το Διεθνές Περιβάλλον υπήρξε εξαιρετικά δυσμενές για την Ελλάδα.

Μία κλασσική δήλωση που εστιάζει στο μερικό. Χαώδης κατάσταση και δυσμενές περιβάλλον πράγματι υπήρξαν αλλά υπήρχαν εναλλακτικά σχέδια δράσης. Αντίθετα η κυβέρνηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. έκανε δύο παιδαριώδη πολιτικά λάθη. Αναθεώρησε το έλλειμμα σε στιγμή που δεν έπρεπε να το κάνει και μετέφερε την εσωτερική αντιπαράθεση στο διεθνή παράγοντα (Δύο παιδαριώδη λάθη στα οποία είχε υποπέσει και η κυβέρνηση της Ν.Δ.).Ο πρωθυπουργός απώλεσε την εικόνα του επιτυχημένου στη διαχείριση των εξωτερικών πραγμάτων της χώρας. Δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα το δυσμενές διεθνές κλίμα, θεωρώντας ότι ο ίδιος προσωπικά είχε την ικανότητα να καλλιεργήσει διεθνείς δημόσιες σχέσεις που θα επανέφεραν τη χώρα σε προτεραία θετική κατάσταση.

Δεν αντιλήφθηκε ότι εκείνη την περίοδο οι ισχυροί της Ευρώπης αναζητούσαν εναγωνίως ένα εξιλαστήριο θύμα και ο πρωθυπουργός προσέφερε το ρόλο αυτό στην Ελλάδα.

4. 4. Η Ελλάδα είχε ουσιαστικά πτωχεύσει

Εδώ έχουμε ένα σχήμα πρωθύστερο. Η Ελλάδα πτώχευσε επίσημα τον Μάιο του 2010 και όχι πιο πριν. Η οικονομική κατάσταση της χώρας ήταν πράγματι τραγική αλλά αναστρέψιμη. Η διακυβέρνηση της Ν.Δ. χαρακτηρίστηκε από ολέθριες επιλογές στον οικονομικό τομέα αλλά κατά τη διάρκειά της δεν πτώχευσε επίσημα η Ελλάδα. Και το επίσημα έχει καθοριστική σημασία στη ψυχολογία της οικονομίας.

5. 5. Η Δημόσια Διοίκηση στην Ελλάδα είναι υπό κατάρρευση.

Εδώ έχουμε ένα συνοθλύεμα απόψεων και προκαταλήψεων. Πράγματι η Δημόσια Διοίκηση στην Ελλάδα σέρνεται. Πράγματι η διακυβέρνηση της Ν.Δ. επιδείνωσε τη λειτουργία της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης. Αλλά η κυβέρνηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. δεν έκανε τίποτα προκειμένου να διορθώσει αυτήν την κατάσταση.

Αντίθετα προτίμησε να παίξει με ένα επικίνδυνο παιχνίδι προκαταλήψεων. Ποιες είναι αυτές οι προκαταλήψεις; Καταρχήν τόσο το ΠΑ.ΣΟ.Κ. όσο και η Ν.Δ. έχουν στα χέρια τους μία σειρά ποσοτικών και ποιοτικών ερευνών που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο έλληνας πολίτης δεν έχει την καλύτερη γνώμη για τη Δημόσια Διοίκηση. Έμενε ο κατάλληλος χρόνος για να εκμεταλλευθούν αυτά τα ευρήματα.

Έπαιξαν με την αίσθηση της υπερπληθώρας των Δημοσίων Υπαλλήλων και τις αμοιβές των δημοσίων υπαλλήλων. Μετά την απογραφή αποσιωπήθηκε το γεγονός ότι ο μέσος όρος των Δημοσίων Υπαλλήλων είναι μικρότερος του Ευρωπαϊκού Μέσου Όρου και ότι οι έλληνες Δημόσιοι Υπάλληλοι είναι από τους χειρότερα αμειβομένους  υπαλλήλους της Ε.Ε.. Έπαιξαν με την εικόνα των υπερχρεωμένων ΔΕΚΟ αποσιωπώντας ότι η υπερχρέωση των ΔΕΚΟ κατά κύριο λόγο οφείλεται σε μετακύληση του χρέους της Γενικής Κυβέρνησης προς τις κρατικές επιχειρήσεις.

Στην πραγματικότητα η Ελληνική Δημόσια Διοίκηση δεν πάσχει από υπερπληθώρα ή από την «τεμπελιά» των λειτουργών της . Η αχίλλειος πτέρνα της εντοπίζεται στην απόδοση στενού διοικητικού ρόλου  σε πολιτικά πρόσωπα (που έχουν έντονη ροπή προς τη διαφθορά) και στον εξαναγκασμό των ανώτερων κρατικών λειτουργών ΄(έχοντας φυσικά και αυτοί ευθύνη που αποδέχονται έναν τέτοιο ρόλο) να λειτουργούν με πολιτικά κριτήρια – άρα και με όρους διαφθοράς. Η Ελληνική Δημόσια Διοίκηση λειτουργεί με όρους μεσοπολέμου εξαιτίας της άρνησης του πολιτικού προσωπικού αυτής της χώρας να απεμπολήσει τα κακώς κεκτημένα δικαιώματά του που έχει αποκτήσει με την πάροδο του χρόνου και δεν προχωρεί στην εφαρμογή σύγχρονων αρχών Δημοσίου Μάνατζμεντ.

Φυσικά το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει επάξια αυτήν την παράδοση. Ο Υπουργός των Εσωτερικών παρά τη νομοθετικήυπερδραστηριοποίσή του (τρόπος επιλογής των ανωτέρων στελεχών – δήθεν με διαδικασίες τύπου ΑΣΕΠ, πρόγραμμα «Καλλικράτης» κ.λ.π.) βουλιάζει  τη Δημόσια Διοίκηση στην αναποτελεσματικότητα. Ο Υπουργός των Εσωτερικών δεν κατανόησε ότι η Δημόσια Διοίκηση δεν κατασκευάζει χάμπουγκερ (η παλιά του εργασία) αλλά παράγει σύνθετου τύπου υπηρεσίες.

6. 6. Η πολιτική του Διαίρει και Βασίλευε.

Η Ν.Δ. επέβαλλε περιοριστική πολιτική (προς το τέλος της διακυβέρνησής της) – έστω και κατ’ όνομα περιοριστική και μόνο εις βάρος του Δημοσίου –  και το ΠΑ.ΣΟ.Κ. συνέχισε την ίδια τακτική επαυξάνοντας την στο μέγιστο. Για να το πετύχει έστρεψε τις κοινωνικές ομάδες τη μία ενάντια στην άλλη. Τους χαμηλόμισθους προς τους υψηλόμισθους του Δημοσίου, τους ιδιωτικούς υπαλλήλους ενάντια στους Δημοσίους Υπαλλήλους κ.ο.κ.. εκμεταλλευόμενο τις κοινωνικές προκαταλήψεις στο έπακρο.

Στην πράξη και οι δύο κυβερνήσεις τόσο της Ν.Δ. όσο και του ΠΑ.ΣΟ.Κ. προχώρησαν σε μία σκληρή ταξική πολιτική εις βάρος των αδυνάτων. Απόδειξη ότι οι μεγάλοι «καρχαρίες» παραμένουν στο απυρόβλητο. Το πολύπολύ να δοθούν κάποια ονόματα για λόγους κοινωνικής ειρήνης.

7. 7. Η Ελλάδα χρήζει σοβαρών συμβούλων του εξωτερικού.

Αυτός ο απίστευτος συρφετός των εξωγενών συμβούλων που κάνουν την εμφάνισή τους στη χώρα μας αποκρύπτει στην πραγματικότητα την ανυπαρξία βούλησης να αναπτυχθεί επιστημονική γνώση στην Ελλάδα. Οι εξωτερικοί σύμβουλοι όσο καλοί και αν είναι στον τόπο καταγωγής τους ή και διεθνώς είναι αδύνατο να κατανοήσουν σε όλο του το εύρος το ελληνικό πρόβλημα. Αυτό που κάνουν είναι να αποκρύπτουν την ανάγκη της ανάπτυξης και στήριξης της αυτοφυούς επιστημονικής γνώσης στην Ελλάδα.

Ο κατάλογος μπορεί να μακρύνει αναφέροντας πολλά ακόμη επικοινωνιακά τερτίπια. Εκείνο που πρέπει να κρατήσουμε είναι την όχι και τόσο τυχαία σύμπτωση ότι τόσο η προηγούμενη διακυβέρνηση της Ν.Δ. όσο και η τωρινή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. καθοδηγήθηκε και καθοδηγείται από δύο εκπροσώπους των πιο ισχυρών πολιτικών οικογενειών της χώρας μας. Το πολιτικό μας σύστημα εμφανίζει σημάδια βαθειάς γήρανσης και αδυναμία ανανέωσης. Ακόμη και ο Υπουργός επί των Οικονομικών προέρχεται από μεγάλο πολιτικό τζάκι. Αν και φυσιογνωμικά συμπαθής (ποιος καλός πατέρας δεν θα τον ήθελε για γαμπρό στην κόρη του ένα τόσο καλό και συμπαθές παιδί) δεν λειτούργησε πολιτικά τη στιγμή που όφειλε να το πράξει αλλά αντιθέτως λειτούργησε ως υπάλληλος μεγάλης πολυεθνικής εταιρίας. Μοιάζει ωσάν τα γονίδια των πολιτικών μας ελίτ να έχουν υποστεί σοβαρή μετάλλαξη με αποτέλεσμα να αδυνατούν πλέον να παίρνουν τις σωστές αποφάσεις για το καλό αυτής της χώρας.

Όσο δεν κατανοούμε τα επικοινωνιακά επιφαινόμενα τόσο περισσότερο θα αδυνατούμε να επιλέξουμε τους άριστους. Και φυσικά τίποτα δεν είναι αποϊδεολογοκοποιημένο. Οι ικανοί τεχνοκράτες δεν είναι παρά ένα ιδεολογικό μύθευμα που απορρέει από τη θρησκευτική εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που οδηγούν σε σοβαρά αδιέξοδα.  Είναι ένα φρικτό ιδεολόγημα εγκλωβισμού.

«Μονόδρομες» λύσεις δεν υπάρχουν.

 

Η Ανισορροπία του Ελληνικού Πολιτικού Συστήματος και οι Πιθανότητες της Βίαιης Ανατροπής του.


 

Έχουμε συνηθίσει να αναπαριστούμε τα πολιτικά συστήματα, κυρίως, της Δύσης με μία χωρική διάταξη. Δεξιά, Κέντρο, Αριστερά. Η χωρική αυτή αντίληψη του πολιτικού συστήματος (μία αντίληψη με ρίζες στη Γαλλική Επανάσταση) μεταφράζει την τοποθέτηση των ιδεολογιών αλλά και των πολιτικών πρακτικών ανάλογα με τη φύση και τον τρόπο παρέμβασης των πολιτικών πρωταγωνιστών (πολιτικά μορφώματα, κόμματα, πολιτικές προσωπικότητες κ.λ.π.) και τις επιδιώξεις που αυτοί εκφράζουν στη διοίκηση του κράτους και τη διαχείριση του κοινωνικού και οικονομικού χώρου.

Όταν μιλούσαμε για «αριστερές» πρακτικές τείναμε να προλαμβάνουμε τους πολιτικούς χώρους που τις εκφράζουν ως πρωταγωνιστές πολιτικών παρεμβάσεων που επιδιώκουν την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη μέσα από παρεμβάσεις αναδιανομής του πλούτου, την περισσότερο ή λιγότερο έντονη παρέμβαση του κράτους και την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των μεσαίων και χαμηλών κοινωνικών τάξεων. Η πιο «ακραία», αριστερή μορφή έδινε στο κράτος (συχνά παραποιώντας τη μαρξική ιδεολογία που έδινε σαφή προτίμηση στο κοινωνικό και όχι στο κρατικό στοιχείο) την αποκλειστική αρμοδιότητα της παραγωγής πλούτου. Μέσα στα πλαίσια λειτουργίας του καπιταλιστικού συστήματος υπήρξαν περισσότερα πολιτικά μορφώματα, με κύρια συνιστώσα τη σοσιαλδημοκρατική που συμβιβάστηκαν με την επιχειρηματική παραγωγή αλλά ταυτόχρονα πριμοδοτούσαν τους μηχανισμούς αναδιανομής και στήριξης των ευάλωτων κοινωνικών στρωμάτων.

Στην αντίπερα όχθη, τη δεξιά, δέσποζε η έννοια της πλήρους παραγωγής όλων των αγαθών από τον επιχειρηματικό κόσμο. Ωστόσο η δεξιά, και κύρια στην Ευρώπη, συμβιβάστηκε με ένα κεϋνσιανό τρόπο λειτουργίας της οικονομίας, στην πιο προχωρημένη του σοσιαλδημοκρατική εκδοχή. Αυτό ευνοούσε και τις κυρίαρχες κοινωνικές τάξεις καθώς ανατολικά υπήρχε ένα σύνορο το οποίο δεν διευκόλυνε την καπιταλιστική ανάπτυξη με τη μορφή της γεωγραφικής επέκτασης. Για αυτές μονόδρομος παρέμεινε η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς. Η σοσιαλδημοκρατία υπήρξε σωτήρια για αυτές γιατί εξασφάλιζε την επέκταση της αγοράς μέσα από την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης της μεσαίας και κατώτερης κοινωνικής τάξης.

Η κατάρρευση του ανατολικού μετώπου βοήθησε την κυρίαρχη καπιταλιστική τάξη να «απελευθερωθεί» από τη δέσμευσή της να μεριμνά για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς των δυτικών κοινωνιών. Τα κεφάλαια, τα μόνα με ελευθερία κίνησης, βρήκαν μία πλανητική διέξοδο γεγονός που τα επέτρεπε να απελευθερωθούν από τις κοινωνικές συμμαχίες με την μεσαία και την εργατική, παραγωγική, τάξη. Οι συντηρητικές «επαναστάσεις» του Ρίγκαν και της Θάτσερ στην Αγγλία ευνόησαν αυτήν την κίνηση και τελικά η κατάρρευση της ΕΣΣΔ φάνηκε να δαφνοστεφανώνει τις επιλογές τους. Το αξιοσημείωτο είναι ότι και τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα (Σρέντερ, Μπλερ, Γκονζάλεθ, Γ. Παπανδρέου), μέσα σε ένα τέτοιο ιστορικό πλαίσιο έκαναν τη μεγάλη ιστορική στροφή και τοποθετήθηκαν στο δεξιό άκρο του πολιτικού φάσματος. Παραδόθηκαν στο νεοφιλελεύθερο δογματισμό και απεμπόλησαν τις ιστορικές τους συμμαχίες με τα μεσαία και κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Η εξαφάνιση της μεσαίας τάξης και η εξαθλίωση των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων φαντάζει μονόδρομος για την Ευρώπη.

Έτσι λοιπόν και στην Ελλάδα, το δεξιό φάσμα του πολιτικού συστήματος ενισχύθηκε υπέρμετρα. Οι δεξιές επιλογές εκφράζονται πολιτικά από τέσσερα πολιτικά μορφώματα. Από το ΛΑΟΣ, τη Ν.Δ., τη Ντόρα Μπακογιάννη και το ΠΑΣΟΚ αφήνοντας την Αριστερά και την Κεντροαριστερά στο ΚΚΕ και το Συνασπισμό. Εμφανίζεται λοιπόν ένας υπερμεγέθης δεξιός πόλος και ένας ατροφικός αριστερός και κεντροαριστερός πόλος. Η μεσαία τάξη και η κατώτερη κοινωνική τάξη πρακτικά μένουν πολιτικά ανέκφραστες σε μία στιγμή που το βιοτικό τους επίπεδο επιδεινώνεται ραγδαία.

Αυτό μάλιστα συμβαίνει σε μία χώρα που η ανάπτυξή της παρουσιάζει ορισμένες ιδιομορφίες. Η αστική τάξη της δεν υπήρξε πότε ορθολογικά παραγωγική και η ανάπτυξη της Ελλάδας βασίστηκε σε μία κοινωνική συμμαχία με κυρίαρχο το ρόλο του κράτους. Αυτή η μορφή ανάπτυξης επέτρεψε την αυτονόμηση κοινωνικών κατηγορίων που ασχολήθηκαν με την πολιτική διαχείριση αλλά ουσιαστικά ασκούσαν οικονομική εξουσία μέσα από το ελληνικό φαινόμενο της κοματοκρατίας. Αυτό εξηγεί και την οικογενεικορατική λειτουργία της ελληνικής πολιτικής ζωής. Η ελληνική διαφθορά δεν αναφέρεται κυρίως στον προσωπικό πλουτισμό του διεφθαρμένου πολιτικού προσωπικού της (που φυσικά συμβαίνει) αλλά κυρίως στη διαχείριση, από μέρους τους κοινωνικού πλούτου προκειμένου να αυτοαναπαράγονται και να γαντζώνονται στην εξουσία, μοιράζοντάς τον στους κολλητούς τους και εκμαυλίζοντας κοινωνικές συνειδήσεις.

Παρ’ όλα αυτά η Ελλάδα πότε δεν έφθασε σε ύψη εξωτερικού χρέους όπως αυτά της Μεγάλης Βρετανίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Γερμανίας, του Βελγίου κ.λ.π. (το μεγάλο ψέμα που έχει σερβιριστεί ανερυθρίαστα από τις κυβερνώσες και ευρωπαϊκές ελίτ). Απλώς η Ελλάδα έχει διαφορετική εσωτερική κατανομή χρέους με το κρατικό να είναι μεγαλύτερο του ιδιωτικού, γεγονός φυσιολογικό καθώς η Ελλάδα στήριξε την ανάπτυξή της στην έντονη κρατική παρέμβαση. Ωστόσο το πολιτικό της προσωπικό φαίνεται αρκετά αδύναμο και αρκούντως υπόδουλο να υπερασπίσει αυτήν την πραγματικότητα. Γεγονός που τελικά θα τραυματίσει ανεπανόρθωτα τόσο την Ελλάδα όσο και τους ίδιους. Ακόμη και η αναδιαπραγμάτευση του χρέους δε θα σώσει τη χώρα από την εσωτερική της κατάρρευση αν δεν ακολουθήσει διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης και κυρίως αν δεν ανανεώσει έγκαιρα την κυβερνώσα πολιτική της ελίτ η οποία είναι προσκολλημένη σε ξεπερασμένες πρακτικές.

Προκειμένου να ανανεωθεί το πολιτικό σύστημα της χώρας υπάρχουν τρεις επιλογές:

Α. Βίαιη κοινωνική αναταραχή, οικονομικό χάος, νέο Γουδί και βίαιη αντικατάσταση των πολιτικών μας ελίτ από νέες. (Εξέλιξη, η πλέον πιθανή αν συνεχίσει η ίδια πολιτική διαχείριση των πραγμάτων)

Β. Ανανέωση του υπάρχοντος κομματικού συστήματος μέσα από την ανανέωση των πολιτικών προσώπων, εμβάθυνση της εσωτερικής δημοκρατίας των κομμάτων και επανατοποθέτηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στο κεντροαριστερό τμήμα του πολιτικού φάσματος. (Εξέλιξη λιγότερο πιθανή καθώς το υπάρχον πολιτικό προσωπικό– κυρίως των κυβερνητικών κομμάτων και όσων υποστήριξαν το μνημόνιο – είναι βουτηγμένο σε παλαιοκομματικές πρακτικές που δεν δίνουν ίχνη ελπίδας προς αυτήν την κατεύθυνση).

Γ. Αναδιάταξη της πολιτικής γεωγραφίας με ενίσχυση του αριστερού και κεντροαριστερού πόλου, κατόπιν κοινωνικής αφύπνισης και έντονης, αλλά οργανωμένης, λαϊκής αντίδρασης (Εξέλιξη αρκετά πιθανή στην περίπτωση που το κοινωνικό σώμα πάψει να αυτομαστιγώνεται – βουτηγμένο σε ιστορικά λανθασμένες λογικές – οδηγώντας το σε νέε κομματικές, κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές θεσμίσεις.

Η ζαριά είναι ακόμη στον αέρα. Σίγουρα υπάρχει διέξοδος, λιγότερο επώδυνη και μακροπρόθεσμα βιώσιμη, από την κρίση αλλά αυτό θα αποτελέσει το αντικείμενο επόμενου άρθρου μας.